Dlaczego brwi rzedną i wypadają: przyczyny i co robić

W skrócie. Brwi rzednieją z powodu wyrywania i makijażu permanentnego, zmian w tarczycy, niedoboru żelaza i innych składników odżywczych, długotrwałego stresu, chorób skóry, zmian związanych z wiekiem oraz przyjmowania niektórych leków. Jeśli przyczynę uda się usunąć w porę, a mieszki włosowe są żywe, owłosienie zazwyczaj odnawia się w ciągu kilku miesięcy. Jeśli jednak brwi wypadają bez oczywistej przyczyny, razem z włosami na głowie lub towarzyszy temu zmęczenie, warto zacząć od wizyty u lekarza i badań, a nie od serum na porost.

Brwi to niewielka okolica, w której każda zmiana jest od razu widoczna. Wystarczy utracić zewnętrzną jedną trzecią, by twarz zmieniła wyraz. Przyczyny zwykle szuka się w kosmetykach lub pielęgnacji, choć za rzadkimi brwiami często stoją procesy wewnętrzne, których nie widać w lustrze.

W tym artykule omawiamy, dlaczego brwi rzednieją, jak odróżnić przyczynę „kosmetyczną” od medycznej, co można zrobić samodzielnie i kiedy konsultacja z lekarzem staje się konieczna. Osobno wyjaśniamy, w jakich sytuacjach włoski nie odrosną same i kiedy warto rozważyć przeszczep.

Jak rosną brwi i co uznaje się za normę

Włoski brwi żyją znacznie krócej niż włosy na głowie. Faza aktywnego wzrostu trwa około 30–45 dni, następnie włosek przechodzi w fazę spoczynku na kilka miesięcy i wypada. Dlatego brwi są krótkie i nie osiągają długości loków. W fazie aktywnej znajduje się jednocześnie tylko część włosków, a pozostałe „odpoczywają”.

Wynikają z tego dwie praktyczne rzeczy. Po pierwsze, codzienne wypadanie kilku włosków z brwi to normalny proces odnowy. Po drugie, po ustaniu czynnika, który je uszkodził, odbudowa trwa nie tydzień, lecz zazwyczaj od 3 do 6 miesięcy, w zależności od przyczyny i stanu mieszków.

O problemie warto mówić, gdy zauważalne jest wyraźne, postępujące przerzedzenie, wypadanie plackami, utrata zewnętrznej jednej trzeciej lub zmiana gęstości po obu stronach jednocześnie. Utrata jednostronna ma częściej przyczynę miejscową, a symetryczna – ogólnoustrojową.

Przyczyny mechaniczne: wyrywanie, makijaż permanentny, zabiegi kosmetyczne

Najczęstsza przyczyna, którą łatwo nazwać i usunąć, to stałe urazy mieszka włosowego. Wieloletnie wyrywanie pęsetą lub depilacja woskiem wyczerpują mieszki, a część z nich przestaje wytwarzać nowe włoski. Powstaje sytuacja, w której samo „przestanie wyrywać” już nie wystarcza.

• Wyrywanie i depilacja woskiem: powtarzające się urazy wywołują stan zapalny wokół mieszka, a w skrajnych przypadkach w miejscu włosków tworzy się mikroblizna.
• Makijaż permanentny i microblading: pigment wprowadza się w skórę, a igła może uszkodzić mieszki. Z czasem pigment blaknie do szarego lub różowawego odcienia, a owłosienie w tej okolicy bywa rzadsze.
• Farby chemiczne, henna, laminowanie: mogą wywołać kontaktowe zapalenie skóry, po którym włoski tymczasowo wypadają.
• Nawyk dotykania lub wyrywania brwi: w trichotillomanii wyrywanie włosów odbywa się nieświadomie, czasem w sytuacjach stresowych.

Jeśli przyczyna jest mechaniczna, a mieszki się zachowały, zwykle wystarczy dać brwiom spokój na kilka miesięcy. Sytuacja po makijażu permanentnym jest bardziej złożona, szczegółowo opisaliśmy ją w artykule o przeszczepie brwi po makijażu permanentnym i microbladingu.

Tarczyca i hormony

Klasyczny objaw medyczny to wypadanie zewnętrznej jednej trzeciej brwi. Tradycyjnie wiąże się je z obniżoną czynnością tarczycy (niedoczynnością). Nie jest to jednak objaw specyficzny: podobny obraz dają także niedobór żelaza, choroby skóry i zmiany związane z wiekiem. Dlatego samego wyglądu nie uznaje się za podstawę diagnozy.

Jeśli przerzedzeniu brwi towarzyszy stałe zmęczenie, suchość skóry, obrzęki, uczucie zimna, przyrost masy ciała lub wypadanie włosów na głowie, lekarz zazwyczaj zleca oznaczenie hormonu tyreotropowego (TSH) oraz, w razie potrzeby, wolnej tyroksyny (fT4). Leczenie choroby podstawowej w większości przypadków przywraca gęstość brwi, choć wymaga to miesięcy.

Zmiany hormonalne mogą wpływać także pośrednio: ciąża, okres poporodowy, menopauza, zmiany po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej. Wówczas włoski tymczasowo przechodzą w fazę spoczynku jednocześnie. O podobnym mechanizmie pisaliśmy w materiale o wypadaniu włosów po stresie.

Niedobory, stres i leki

Mieszek włosowy to tkanka szybko dzieląca się i jako pierwszy reaguje na brak zasobów. Najczęściej omawia się następujące czynniki.

• Żelazo: niski poziom ferrytyny wiąże się z nasilonym wypadaniem włosów. Zanim zacznie się przyjmować suplementy, warto wykonać badanie krwi, ponieważ nadmiar żelaza jest szkodliwy. Szczegóły omówiliśmy w artykule o niedoborze żelaza i witamin.
• Cynk, witamina D, B12: niedobór tych składników może pogarszać stan włosów, ale przyjmowanie ich „na wszelki wypadek” bez badań nie jest zalecane.
• Biotyna: prawdziwy niedobór zdarza się rzadko. Jej suplementy mogą zniekształcać wyniki niektórych testów laboratoryjnych, dlatego o ich przyjmowaniu należy poinformować lekarza przed badaniami.
• Restrykcyjne diety i gwałtowna utrata masy ciała: organizm oszczędza zasoby, a włosy, w tym brwi, wypadają po 2–3 miesiącach od zdarzenia.

Silny stres, wysoka gorączka, ciężka choroba czy operacja mogą uruchomić wypadanie telogenowe: po 2–3 miesiącach włosy masowo przechodzą w fazę spoczynku. Brwi cierpią przy tym rzadziej niż włosy na głowie, ale również mogą ucierpieć.

Leki, które mogą mieć wpływ

Brwi mogą rzednieć w trakcie chemioterapii, stosowania retinoidów, niektórych leków przeciwdrgawkowych, antykoagulantów i innych preparatów. Jeśli przerzedzenie zaczęło się po rozpoczęciu nowego leczenia, nie należy go odstawiać na własną rękę. Warto omówić to z lekarzem, który je zlecił.

Przyczyny skórne i autoimmunologiczne

Czasem problem tkwi w samej skórze nad brwiami. Do częstych stanów należą łojotokowe zapalenie skóry (łuszczenie, świąd, zaczerwienienie), atopowe zapalenie skóry i wyprysk, nużyca oraz zakażenia grzybicze.

Osobną grupę stanowią procesy autoimmunologiczne i bliznowaciejące. W przebiegu łysienia plackowatego brwi mogą wypadać plackami, często razem z ogniskami na głowie. Czołowe łysienie bliznowaciejące włókniejące, które częściej występuje u kobiet po menopauzie, łączy cofanie się linii włosów z zanikiem brwi, a na ich miejscu tworzy się gładka skóra. W takich przypadkach potrzebna jest konsultacja trychologa lub dermatologa: wczesne leczenie pomaga zatrzymać proces, choć utracone mieszki nie wracają.

Osobno warto wspomnieć o wieku. Z biegiem lat mieszki stopniowo cieńsieją, a zewnętrzna jedna trzecia brwi rzednieje nawet przy pełnym zdrowiu. Jest to naturalna zmiana, której się nie leczy, lecz kompensuje kosmetycznie.

Kiedy czas do lekarza i co on sprawdza

Nie warto czekać, aż „samo przejdzie”, jeśli występuje choć jeden z poniższych objawów.

• brwi rzednieją po obu stronach bez oczywistej przyczyny;
• jednocześnie wypadają włosy na głowie, rzęsy, broda;
• pojawia się szorstka lub łuszcząca się skóra, zaczerwienienie, świąd, gładkie plamy bez włosów;
• występuje zmęczenie, obrzęki, zmiany masy ciała, suchość skóry, zaburzenia cyklu;
• minęło ponad 6 miesięcy bez wyrywania, a nowe włoski się nie pojawiają.

Podczas wizyty trycholog zapyta o odżywianie, leki, zabiegi kosmetyczne i choroby współistniejące, obejrzy skórę i wykona trychoskopię. W razie potrzeby zleca badania: morfologię krwi, ferrytynę, TSH, witaminę D i inne. Wstępną ocenę można uzyskać podczas konsultacji trychologa.

Co robić: pielęgnacja, odbudowa i kiedy rozważa się przeszczep

Podstawą odbudowy jest usunięcie przyczyny i unikanie urazów tej okolicy. Praktyczne kroki są proste: zaprzestać wyrywania, delikatnie oczyszczać skórę bez agresywnych środków, nie stosować farb chemicznych ani peelingów, w porę leczyć zapalenie skóry. Nie należy oczekiwać szybkich efektów od kosmetycznych serum: ich skuteczność w przypadku brwi w większości nie została potwierdzona w rzetelnych badaniach, a niektóre produkty mają działania niepożądane. Minoksydylu ani preparatów na rzęsy nie powinno się stosować na brwi bez zalecenia lekarza.

Jeśli mieszki zostały nieodwracalnie utracone, między innymi przez długotrwałe wyrywanie, makijaż permanentny, zmiany bliznowate lub uraz, owłosienie nie wróci, jak długo by czekać. W takiej sytuacji rozważa się przeszczep brwi: własne włoski z okolicy dawczej przenosi się w miejsce brwi. Metoda nie jest odpowiednia dla każdego, a decyzję podejmuje lekarz po diagnostyce stacjonarnej. Jak przebiega zabieg, opisaliśmy w artykule o przeszczepie brwi, a zasady rekonwalescencji po nim – w materiale o pielęgnacji po przeszczepie brwi.

Realistyczne ramy czasowe są równie ważne. Pierwsze nowe włoski po usunięciu przyczyny zwykle pojawiają się po 2–3 miesiącach, a zauważalna gęstość tworzy się mniej więcej po pół roku. Przy oczekiwaniu rezultatu po kilku tygodniach łatwo się rozczarować i wrócić do wyrywania. Dobrze jest sfotografować brwi teraz i porównywać zdjęcia raz w miesiącu: w ten sposób postęp widać lepiej niż w codziennym spojrzeniu w lustro.

Przeszczep jest uzasadniony dopiero wtedy, gdy przyczynę przerzedzenia ustalono i nie postępuje ona dalej. Jeśli wypadanie trwa z powodu nieleczonego niedoboru lub choroby, nowe włoski również mogą wypaść. Dlatego pierwszy krok zawsze ma charakter diagnostyczny.

Najczęściej zadawane pytania